Iedere ochtend word je wakker. Je herkent je slaapkamer. Je herkent je naam, de mensen om je heen. Vrijwel onmiddellijk ontstaat de indruk dat jij dezelfde bent als gisteren. Dat voelt vanzelfsprekend. Maar waardoor eigenlijk? Mogelijk niet doordat er werkelijk een ononderbroken “ik” bestaat, maar doordat ervaringen telkens met elkaar worden verbonden. Een herinnering verschijnt, een gedachte, een gevoel verschijnt, een waarneming.

Herkenning

Herkenning verbindt ze met eerdere ervaringen en juist daardoor ontstaat de indruk van continuïteit. Alsof er een lijn loopt, gisteren overgaat in vandaag en alsof vandaag weer verdergaat in morgen. Misschien is dat precies wat wij een leven noemen. Niet een voortdurende stroom, maar een reeks ervaringen die als één geheel wordt gelezen.
Dat gebeurt voortdurend.

Je ziet een oude foto. Onmiddellijk verschijnt:

“Dat ben ik.”

Je leest een brief van twintig jaar geleden.

“Die schreef ik.”

Je denkt aan je jeugd.

“Toen was ik nog jong.”

Steeds opnieuw verbindt herkenning losse ervaringen tot één verhaal. Daardoor lijkt het alsof iemand onafgebroken is blijven bestaan. Mogelijk ligt daar de oorsprong van identiteit. Niet in een blijvend centrum, maar in de manier waarop ervaringen worden gelezen. Dat betekent niet dat jouw leven een illusie is.

Het betekent alleen dat de indruk van continuïteit waarschijnlijk niet in de ervaringen zelf ligt. Die ontstaat tijdens het lezen ervan.

Tijd

Misschien gebeurt met tijd precies hetzelfde. Ook tijd lijkt een doorgaande lijn. Een verleden – een heden – een toekomst.

Mogelijk verschijnt steeds slechts dit en wordt de samenhang pas achteraf gelezen. Zolang de reeks van frames wordt gelezen, lijkt het alsof we blijven bestaan. Dat is niet fout. Het is een wonderlijke eigenschap van herkenning.

Waarschijnlijk hoeven we die niet te bestrijden en is het al voldoende om haar te zien. Want op het moment dat zichtbaar wordt hoe de lijn wordt gelezen, ontstaat ruimte. Ruimte waarin het voortdurende verhaal heel even mag rusten.

Niet omdat er iets verdwijnt, maar omdat misschien alleen dit verschijnt.

Bron: Tijd als ervaring, uit de serie Reis naar Helderheid (verschijnt begin september)

Dit boek is voor wie voelt dat er iets wringt in de manier waarop wij tijd beleven. Voor wie merkt dat de ervaring groter is dan wat in een lineair kader past. Misschien ontdek je dan dat tijd nooit vast heeft gelegen, maar steeds opnieuw verschijnt.