Twee beelden. Op het eerste beeld zie je een jong gezicht. Op het tweede hetzelfde gezicht, achtenveertig jaar later. Er verschijnen twee ervaringen. Meer niet.
Het eerste beeld bevat geen verleden. Het tweede bevat geen toekomst. Beide verschijnen volledig, ieder als een eigen frame.
De verbinding
Dan gebeurt iets. Niet in de beelden, maar in de ervaring.
De gezichten worden herkend.
Niet als twee verschillende mensen, maar als één.
Vanaf dat moment verandert de samenhang.
Wat verschijnt
Het eerste beeld krijgt samenhang met het tweede. Het tweede krijgt samenhang met het eerste. Het verschil krijgt betekenis.
Door het verschil ontstaat een verhaal.
Niet omdat de beelden dat zelf bevatten, maar omdat zij als één geheel verschijnen.
Waar eerst twee losse ervaringen waren, verschijnt nu een samenhang.
Verandering
Het gezicht lijkt ouder te zijn geworden. Maar ouder worden verschijnt niet in één beeld.
Het verschijnt alleen binnen de samenhang tussen beide beelden.
De verandering bevindt zich niet in het eerste beeld.
Ook niet in het tweede.
Zij verschijnt dankzij hun onderlinge samenhang.
Tijd
Hetzelfde geldt voor tijd. Geen van beide beelden bevat tijd.
Tijd verschijnt pas wanneer beide ervaringen onderling samenhang krijgen.
Niet de beelden veranderen.
De samenhang verandert.
Binnen die samenhang wordt een volgorde herkenbaar.
Zijn
Misschien geldt hetzelfde voor het werkwoord ‘zijn’.
Gewoonlijk zeggen we:
“Dit is dezelfde persoon.”
Maar wat verschijnt er werkelijk?
Twee beelden. Daarna herkenning. Daarna samenhang. Daarna het verhaal dat het om dezelfde persoon gaat.
Ook ‘zijn’ blijkt daarmee geen eigenschap van de beelden zelf.
Het beschrijft de stabiele samenhang die tussen ervaringen verschijnt.
Misschien betekent ‘zijn’ daarom niet dat iets onveranderlijk vaststaat, maar eenvoudigweg: zoals het verschijnt.
Doorzien
Neem de samenhang weg.
Dan blijven er slechts twee beelden over.
Geen eerder.
Geen later.
Geen veroudering.
Geen tijd.Geen “dezelfde persoon”.
Alleen twee verschijningen.
Tijd verschijnt niet door afzonderlijke ervaringen, maar dankzij de samenhang ertussen. Twee beelden worden pas een geschiedenis wanneer zij als één geheel samenhang krijgen. Verandering en veroudering behoren daarom niet tot de beelden zelf, maar tot de samenhang waarin zij verschijnen.
Misschien geldt hetzelfde voor identiteit en zelfs voor het werkwoord ‘zijn’. Wat wij als een vaststaand gegeven beschouwen, blijkt vaak een stabiele samenhang binnen ervaring. Niet omdat die samenhang onwaar is, maar omdat zij verschijnt als een manier waarop ervaringen met elkaar verbonden worden.
De diepste consequentie
Dit inzicht reikt misschien nog verder. Tijd verschijnt niet los van ervaring. Zij verschijnt alleen wanneer ervaringen onderling samenhang krijgen.
Waar geen ervaring verschijnt, verschijnt ook geen tijd. Dat betekent niet dat tijd ergens anders wel of niet bestaat. Die vraag laat dit onderzoek bewust open. Het betekent alleen dat binnen dit model tijd nooit vóór ervaring verschijnt.
Zij verschijnt als ervaring. En binnen die ervaring kan samenhang zichtbaar worden,
waaruit verleden,
heden,
toekomst
en duur ontstaan.
Misschien is tijd daarom geen decor waarin ervaring plaatsvindt, maar verschijnt tijd pas binnen de ervaring zelf.
Bron: Tijd als ervaring, uit de serie Reis naar Helderheid (verschijnt begin september)
One response
Iemand op internet liet weten dat tijd bestaat zodat we kunnen leren. Zou alles tegelijkertijd plaats vinden, dan zouden we dus geen verschil ervaren, precies zoals Rob hier duidelijk maakt! En zouden we dus niet [kunnen] leren.
Tijd houdt proceswerking in, immers.
Het [levens]verhaal is blijkbaar al geschreven, doch we kunnen het boek alleen maar bladzijde voor bladzijde, woord voor woord lezen.
Na de synthese van de tegenstellingen zijn we weer flink gegroeid in de richting van eenheidsbesef, een bewustzijnsontwikkeling dus. Tenslotte leven we niet meer in de tijd (hogere bewustzijnsniveaus). Aldus volgens mijn ervaringen en zienswijze.
En het lijkt er op dat steeds meer mensen zich hiervan bewust worden, hetgeen logisch is.