Als AI het antwoord is, hoeven we niets meer te leren

Je zit met een vraag. Je stelt haar aan AI en er verschijnt een antwoord. Misschien kan je daarmee verder. Wat je nodig had, staat voor je. Waarom zou je die informatie ook nog moeten onthouden? Misschien zien we leren te veel als het kopiëren van kennis. Wat in een boek staat, wat iemand vertelt of wat op een scherm verschijnt, proberen we in ons geheugen op te nemen. We willen het onthouden, zodat we er later over kunnen beschikken. Vanuit dat gezichtspunt verplaatsen we kennis. Wat eerst ergens anders beschikbaar was, proberen we ook in onszelf beschikbaar te maken. Maar waarvoor?

Maar waarvoor?

Misschien willen we die kennis gebruiken om iets te begrijpen, een beslissing te nemen of iets te doen. Het onthouden dient dan een doel. Wanneer AI ons de benodigde informatie kan geven op het moment dat we haar willen gebruiken, kan zij de functie krijgen van een geheugen buiten onszelf. We hoeven minder zelf mee te dragen om toch over informatie te kunnen beschikken. Waarom zouden we alles dan ook nog in ons eigen geheugen moeten opslaan? Misschien omdat we het prettig vinden iets zelf te weten. Omdat we er zelfstandig mee willen kunnen werken. Of omdat het onthouden ons helpt verbanden te herkennen die we anders zouden missen.

Dat kunnen redenen zijn om iets te leren. We kunnen per gelegenheid onderzoeken welke reden voor ons geldt. Maar wanneer we leren vooral afmeten aan hoeveel kennis iemand heeft opgeslagen, kan AI die maatstaf aan het wankelen brengen.

Wat willen we eigenlijk mogelijk maken met al die kennis? En hoeveel daarvan moeten we daarvoor zelf onthouden? Daarmee wordt de uitspraak ‘we hoeven niets meer te leren’ onderzoekbaar. Als leren meer omvat dan kennis opslaan, moeten we ook kijken naar wat er buiten dat opslaan gebeurt.

Stel dat je de vrijgekomen tijd gebruikt om een boek te lezen. Daarvoor heb je moeten leren lezen. Je gebruikt een vaardigheid die je eerder hebt verworven. Het boek beschikbaar hebben en de woorden kunnen lezen zijn verschillende zaken. Daarmee verschijnt iets wat we gemakkelijk overslaan wanneer we over leren spreken.

We kunnen leren wat een antwoord is. We kunnen ook leren iets te doen.

Een beschrijving van een vaardigheid geeft ons nog niet automatisch de beheersing ervan. Toch hoeven we ook daar geen definitieve grens neer te leggen. Misschien wil je vooral weten welk verhaal er in het boek wordt verteld. Je kan het dan ook laten voorlezen. Zelf lezen hoeft voor dat doel geen voorwaarde te blijven.

Wil je juist zelfstandig de woorden op papier kunnen lezen, dan blijft die vaardigheid onderdeel van wat je wil. Hetzelfde boek. Een ander verlangen. Een andere weg.

Daarom kunnen we eerst vragen wat we eigenlijk proberen te bereiken. Wil ik een taal beheersen? Of wil ik begrijpen wat er in één brief staat? Als AI mij een bruikbare vertaling geeft, kan mijn behoefte daarmee vervuld zijn. Ik hoef voor die ene brief geen hele taal te leren. Maar misschien wil ik zelf gesprekken kunnen voeren in die taal. Of plezier beleven aan het lezen van een gedicht. Dan krijgt leren een andere plaats.

Het antwoord op de vraag of ik iets moet leren, hangt dus samen met wat ik wil, wat ik al kan en welke mogelijkheden beschikbaar zijn. Hoeveel daarvan hadden we al vastgelegd voordat AI in beeld kwam? Misschien vonden we het vanzelfsprekend dat iemand bepaalde kennis moest bezitten. Of iets zelfstandig moest kunnen. Misschien was leren zo nauw verbonden geraakt met vooruitkomen dat we nauwelijks nog vroegen waarvoor het diende.

AI kan zulke vanzelfsprekendheden zichtbaar maken. Wat we eerst zelf moesten uitzoeken, kunnen we mogelijk laten uitwerken. Wat veel voorbereiding vroeg, kan toegankelijker worden. Voor een bepaalde taak hoeft een eerder noodzakelijke vaardigheid misschien geen voorwaarde te blijven.

Daar kan ruimte in zitten.

Vragen stellen

We hoeven die ruimte niet onmiddellijk met een nieuwe verplichting te vullen. Toch kan dat gebeuren. Nu moeten we beter leren vragen stellen. Meer begrijpen van AI. Nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Ons blijven aanpassen. Vooral zorgen dat we niet achterop raken. Voordat we hebben ontdekt wat er werkelijk verandert, kunnen we alweer onderweg zijn naar wat we vervolgens moeten worden.

Kunnen we ook die beweging onderzoeken? Waarvoor wil ik iets leren? Welke concrete gelegenheid geeft daar aanleiding toe? En wanneer volg ik vooral de gedachte dat ik voortdurend iets moet bijleren?

Die vragen hoeven geen algemeen antwoord over de toekomst van de mens op te leveren. We kunnen klein beginnen, bij iets wat we zelf doen.

Dat geldt ook voor 1-stap-terug. Je kan AI vragen hoe die beweging werkt. Je kan de uitleg lezen en herkennen wat ermee wordt bedoeld. Vervolgens verschijnt er een gelegenheid om haar toe te passen.
Stel dat je iemand een bericht hebt gestuurd. Je hebt nog geen antwoord ontvangen. Er verschijnt onrust en je denkt: Hij vindt mij blijkbaar niet belangrijk.

Je zou nu naar een verklaring kunnen zoeken. AI kan daarbij betrokken worden. Een antwoord dat jouw gedachte als uitgangspunt overneemt, kan haar verder uitwerken. Er kunnen adviezen en nieuwe vragen volgen. Intussen kan de gebeurtenis naar de achtergrond verdwijnen.

Hier zetten we 1-stap-terug.
Vanuit de ervaring keer je terug naar de gebeurtenis. Je formuleert een eenvoudige gebeurteniszin:

Ik heb een bericht verstuurd en nog geen antwoord ontvangen.

Blijf daar even bij. Je hebt een bericht verstuurd. Je hebt nog geen antwoord ontvangen. Er kunnen gedachten opkomen. Zodra je dat merkt, kan je terugkeren naar die beschrijving. Je hoeft de gedachten niet verder te volgen of te verklaren. Voor dit moment blijf je bij de gebeurtenis. Je hebt daarmee iets gedaan wat in de uitleg werd aangereikt. Je bent teruggekeerd naar de gebeurtenis en hebt geprobeerd daar wat langer bij te blijven.

Misschien merk je verschil. Misschien valt vooral op hoe snel er opnieuw gedachten bijkomen. Ook dan heb je het geprobeerd. De uitleg kunnen raadplegen en deze beweging uitvoeren vallen niet vanzelf samen. Oefening kan helpen om haar herkenbaarder en toegankelijker te maken. AI kan daarin meedoen. We kunnen samen een gebeurteniszin formuleren en bekijken of er al uitleg in is terechtgekomen. De ondersteuning kan eenvoudig blijven, zodat de aandacht bij de gebeurtenis blijft.

Daarmee hoeft AI onze eigen ontdekking niet af te sluiten met een antwoord. Er kan een samenwerking ontstaan waarin we iets proberen en opmerken wat er verschijnt.

Ook wat we leren noemen, mag daarbij openblijven. Soms willen we een vaardigheid beheersen. Soms hebben we voldoende aan informatie die we op dat moment kunnen gebruiken. Soms willen we iets laten uitvoeren. En soms beginnen we ergens aan omdat we nieuwsgierig zijn, zonder al te weten waartoe het leidt. Dat zijn verschillende mogelijkheden.

De uitspraak Als AI het antwoord is, hoeven we niets meer te leren brengt ons daarom bij een aanname: dat leren vooral dient om antwoorden te verkrijgen.

Kunnen, oefenen en ontdekken

Zodra we ook kijken naar kunnen, oefenen en ontdekken, wordt die uitspraak minder vanzelfsprekend. Tegelijk blijft onderzoekbaar welke vormen van leren voor een bepaald doel overbodig kunnen worden. We hoeven vooraf niet te besluiten dat alles hetzelfde blijft. Evenmin weten we al wat er allemaal kan veranderen.

In Reis naar Helderheid helpt 1-stap-terug om zulke conclusies even open te laten. We keren terug naar de gebeurtenis en blijven daar wat langer bij, voordat het verhaal verder groeit.

Ook bij AI kunnen we beginnen met wat er daadwerkelijk verschijnt. Een antwoord. Een uitgevoerde taak. Een poging die lukt of anders uitpakt dan verwacht. Van daaruit kunnen we verder kijken. Misschien hoeven we bepaalde dingen niet meer zelf te leren. Misschien krijgen we juist zin om iets te proberen waarvoor eerder weinig gelegenheid was.

Er kan tijd vrijkomen. Nieuwsgierigheid. Plezier in oefenen. Wat we daarmee gaan doen, hoeft nog niet vast te staan, maar kan ons wel verrassen!

De praktische beweging ‘één stap terug’ vormt de kern van ‘Tijd als ervaring’

Tags:

No responses yet

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Nieuwe boeken

Boekenserie van 8 boeken
Tijd als ervaring
De mens als interface
Ervaring is bewustzijn
Vrede begint bij jou

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte Ontvang eenmaal per maand nieuwe artikelen, oefeningen en nieuws over de boekenreeks Reis naar Helderheid. Geen stroom aan berichten, maar één zorgvuldig samengestelde nieuwsbrief over helder kijken, één stap terug en een leven dat je kan blijven verrassen.

Per Categorie