Bijna iedereen lijkt tijd tekort te komen. Er moet nog van alles gebeuren. Er wachten berichten. Afspraken schuiven over elkaar heen. Rust voelt tijdelijk. Zelfs ontspanning krijgt vaak een doel. Alsof het leven voortdurend iets van ons verlangt. Veel mensen zeggen:“Ik heb geen tijd.”

Maar wat betekent dat eigenlijk?

Tijd is nergens zichtbaar zoals een stoel of een boom zichtbaar is. Niemand ziet tijd liggen op tafel. Niemand raakt een uur aan.

Toch bepaalt tijd voor veel mensen bijna alles.
Opmerkelijk genoeg ontstaat de meeste spanning niet tijdens directe ervaring, maar tijdens gedachten over andere momenten. Onderweg naar morgen. Onderweg naar straks. Onderweg naar later.

Er wordt gedacht aan:

• wat nog moet gebeuren
•  wat mis kan gaan
• wat vergeten werd
• wat beter had gekund
• hoeveel tijd er nog resteert

Daardoor ontstaat een merkwaardige situatie. Het lichaam bevindt zich hier, maar een groot deel van de ervaring speelt zich ergens anders af. Misschien voelt tijd daarom zo dwingend. Niet omdat tijd zelf voortdurend druk uitoefent, maar omdat gedachten zich voortdurend verplaatsen tussen herinnering en verwachting.

Dat gebeurt zo automatisch dat het normaal lijkt. Haast wordt normaal. Drukte wordt normaal. Ook onrust.

Zelfs stilzitten kan ongemakkelijk voelen. Alsof er iets gedaan moet worden om het moment te rechtvaardigen. Maar kijk eens goed naar directe ervaring.

Op dit moment:

• verschijnt lezen
• verschijnt ademhaling
• verschijnt geluid
• verschijnt licht
• verschijnt misschien spanning
• verschijnt misschien rust

Dat alles gebeurt zonder dat een klok direct ervaren wordt. Hij verschijnt pas wanneer ernaar gekeken wordt.
Een planning verschijnt pas wanneer eraan gedacht wordt. “Morgen” verschijnt pas als gedachte.

Toch leven veel mensen alsof die mentale beweging voortdurend realistischer is dan directe ervaring zelf. Misschien ligt daar een belangrijk deel van moderne stress. Niet alleen in volle agenda’s, maar in de voortdurende psychologische beweging naar andere momenten.

Alsof het huidige moment steeds ingeruild wordt voor een volgend moment dat nog niet verschenen is.

Daardoor ontstaat een vreemd gevoel van tekort.
Te weinig tijd.
Te weinig rust.
Te weinig leven.

Maar misschien ontbreekt het leven niet aan tijd.  Waarschijnlijk raakt ervaring overspoeld door voortdurende mentale verplaatsing. Dat betekent niet dat agenda’s nutteloos zijn. Of dat plannen verkeerd is.

Praktische tijd blijft praktisch.

• Treinen vertrekken.
• Winkels sluiten.
• Mensen verouderen.

Maar de vraag blijft interessant: hoeveel van de ervaren tijdsdruk ontstaat werkelijk door omstandigheden — en hoeveel door voortdurende beweging van gedachten?

Wie weet hoeft het leven niet altijd sneller. Misschien wordt het alleen zo gelezen.

Rob Vellekoop, 10 mei 2026

Uit de reeks Reis naar Helderheid – Een nieuwe kijk op leven