We maken het leven zwaar. Niet noodzakelijk omdat het leven zwaar is, maar omdat we vrijwel alles wat verschijnt gewicht geven. Een gevoel verschijnt en we vragen waar het vandaan komt. Een gedachte verschijnt en we willen weten wat zij betekent. Er gebeurt iets onaangenaams en onmiddellijk zoeken we naar oorzaken, gevolgen, patronen en oplossingen.
Het leven wordt verrassend eenvoudig
Voor we het weten gaat wat zojuist gebeurde niet meer alleen over dit moment. Het gaat over gisteren. Over onze jeugd. Over wie we zijn. Over wat er morgen zou kunnen gebeuren. Een ervaring van enkele seconden kan zo het gewicht van een heel leven krijgen. Maar wat gebeurt er wanneer we dat allemaal niet toevoegen?
Er gebeurt iets. Er verschijnt een ervaring.
Daaruit volgt weer iets. Meer is misschien niet nodig.
Iemand maakt een vervelende opmerking. Er verschijnt irritatie.
Je hoort onverwacht goed nieuws. Er verschijnt vreugde.
Je wordt wakker en zonder duidelijke aanleiding verschijnt somberheid.
Een gedachte komt op, een herinnering verschijnt, een verlangen. een beeld.
En steeds kan daar weer iets uit voortkomen. Zo bekeken bestaat het leven niet uit een groot verhaal dat voortdurend moet worden begrepen en bestuurd. Er verschijnt steeds iets waarop iets anders volgt. Dat is een enorme vereenvoudiging. En met die eenvoud verdwijnt gewicht.
Een zwaar gevoel zonder zwaar verhaal
Stel dat verdriet verschijnt. Het verdriet kan intens zijn. Vereenvoudigen betekent niet dat we het kleiner moeten maken. Maar we hoeven er ook niets aan toe te voegen.
Het verdriet hoeft niet te bewijzen dat er iets mis is. Het hoeft niet te vertellen wie je bent. Het hoeft niet verklaard te worden vanuit je verleden. En het zegt niets over wat je morgen zult ervaren.
Er verschijnt verdriet.
Dat is alles wat op dat moment nodig is. Hetzelfde geldt voor angst, boosheid, schaamte en onzekerheid.Zodra we zeggen: ‘Waarom heb ik dit toch altijd?’, dan hebben we het huidige gevoel al verbonden met een verleden. Wanneer daarna verschijnt: ‘Straks voel ik me nog steeds zo.’ dan hebben we er ook een toekomst aan toegevoegd. En wanneer vervolgens de gedachte verschijnt:’Zo ben ik nu eenmaal.’, hebben we er zelfs een identiteit van gemaakt. Eén ervaring draagt opeens een last van verleden, toekomst én een persoon op haar rug. Geen wonder dat zij zwaar wordt.
Zelfs gedachten worden lichter
Ook gedachten kunnen indrukwekkend zwaar lijken. We kunnen uren nadenken over de werkelijkheid, onszelf, relaties, politiek, bewustzijn of de toekomst van de mensheid. De redeneringen kunnen buitengewoon ingewikkeld worden, maar ook een briljante redenering verschijnt als ervaring.
Een gedachte verschijnt. Daarna verschijnt een volgende. En nog een.
Dat een gedachte ingewikkeld is, maakt haar niet zwaarder dan een wolk die voorbijtrekt. Het gewicht ontstaat als we haar vasthouden.
Wanneer we zeggen: ‘Dit is waar.’ Of: ‘Dit moet ik oplossen. Of: ‘Hier hangt mijn toekomst vanaf.’
Misschien hoeft dat helemaal niet.
Maximale relativering
Daarmee ontstaat een vorm van relativering die veel verder gaat dan tegen jezelf zeggen dat het allemaal wel meevalt. Het hoeft helemaal niet mee te vallen. Wat verschijnt mag volledig verschijnen.
Pijn mag pijn doen. Verdriet mag verdrietig zijn. Verwarring hoeft niet onmiddellijk helder te worden.
Maximale relativering betekent iets anders: we hoeven een ervaring niet groter te maken dan zij verschijnt.
Een ervaring hoeft niet verder te reiken dan dit moment. En dat verandert veel. Want dan hoef je niet langer je verleden mee te dragen om dit moment te kunnen ervaren. Je hoeft evenmin de toekomst te dragen. En misschien hoef je zelfs het beeld van degene die alles overkomt niet voortdurend mee te slepen. Er verschijnt eenvoudig wat verschijnt.
Een stofje in de wind
Wanneer ik op deze manier naar het leven kijk, verschijnt bij mij een merkwaardig gevoel van lichtheid.
Het beeld van een stofje dat dwarrelt in de wind. Het stofje weet niet waar de wind vandaan komt. Het kent zijn bestemming niet. Het hoeft zijn baan niet te berekenen. Het vraagt zich niet af waarom het gisteren naar links zweefde en vandaag naar rechts.
Het beweegt. Niet stuurloos als probleem, maar zonder de noodzaak een stuurman te verzinnen. Misschien kunnen we het leven ook zo bekijken. Niet als een enorme onderneming die we tot een goed einde moeten brengen. Niet als een ingewikkeld raadsel waarvan ergens de oplossing verborgen ligt. Niet als een persoonlijk project waarin voortdurend aan onszelf gewerkt moet worden, maar als beweging waarin ervaringen verschijnen. Dan wordt het leven niet oppervlakkiger.
Integendeel.
Een boom hoeft niet langer onderdeel te zijn van mijn verhaal over bomen. Een ontmoeting hoeft niet onmiddellijk iets te zeggen over mijn relatie met iemand. Een gedachte hoeft geen waarheid te worden. Een gevoel hoeft niet opgelost te worden. Alles mag veel dichter blijven bij wat daadwerkelijk verschijnt.
Er moet steeds minder (mee)
Misschien is dat een onverwachte bestemming van de ‘Reis naar Helderheid’.
Niet steeds meer begrijpen. Maar steeds minder moeten meenemen.
Geen rugzak vol verklaringen over jezelf. Geen koffer met gisteren. Geen vrachtwagen met morgen. Zelfs het beeld van wie je denkt te zijn moet niet overal mee naartoe.
Er verschijnt iets. Er verschijnt een ervaring. En het leven beweegt verder.
Hoe verder ik dit vereenvoudig, hoe minder er overblijft om te dragen.
Tot misschien alleen die merkwaardige lichtheid resteert: een stofje dat dwarrelt in de wind.
One response
Wat een prachtige post… Ik kan er in meegaan en de lichtheid voelen. Wat massief- werkelijk voelde wordt doorzichtig. Het heeft een vreemde aantrekkingskracht op me en ik ervaar een werkelijkheid tussen de dingen die eerst werkelijk voelden, maar die steeds meer hun gewicht verliezen. Dank!