Ga één stap terug.
Laat gisteren achter.
Ontmoet vandaag.

Soms is een gebeurtenis in een paar seconden voorbij, terwijl we er uren, dagen of zelfs jaren mee verdergaan. Iemand zegt iets wat je raakt. Je maakt een fout. Een gesprek loopt anders dan verwacht. Je krijgt slecht nieuws. Iemand kijkt je op een bepaalde manier aan. De gebeurtenis vindt plaats. En daarna begint het verhaal.

Waarom zei hij dat?
Had ik anders moeten reageren?
Wat zal ze nu van me denken?
Waarom gebeurt dit altijd bij mij?
Straks gebeurt het opnieuw.

De gebeurtenis is inmiddels voorbij. Maar in gedachten kan zij telkens opnieuw verschijnen.

Gisteren reist mee

Op die manier nemen we gisteren mee naar vandaag. Niet letterlijk natuurlijk. Wat gisteren gebeurde, gebeurt niet opnieuw. Maar herinneringen, verwachtingen, conclusies en emoties kunnen vandaag wel verschijnen. Een conflict van gisteren kan daardoor vanmorgen nog steeds spanning oproepen. Een teleurstelling van jaren geleden kan richting geven aan een ontmoeting die vandaag plaatsvindt.We ontmoeten dan niet alleen wat er nu verschijnt. We ontmoeten het door het verhaal dat we al bij ons dragen. Dat kan vermoeiend zijn. Gedachten blijven malen. Mogelijke gesprekken worden alvast gevoerd. Oude gesprekken worden opnieuw afgespeeld. We proberen te begrijpen, te voorspellen en te controleren.

En ondertussen reageert ook het lichaam. Er verschijnt spanning. Onrust. Vermoeidheid. Misschien slapen we slechter of voelen we ons voortdurend opgejaagd. De oorspronkelijke gebeurtenis kan allang voorbij zijn. Het verhaal gaat verder.

Eén stap terug

Daarom kan het helpen om één stap terug te gaan. Niet terug in de tijd. Niet terug om het verleden opnieuw te analyseren. Maar terug naar de aanleiding van wat je nu ervaart. Wat gebeurde er? Dat is een andere vraag dan: ‘Wat betekent het?’

Stel dat iemand gisteren tijdens een gesprek plotseling opstond en wegliep. Dat is wat gebeurde. Hij respecteert mij niet is een verhaal. Ze neemt me nooit serieus is een verhaal. Mijn relaties mislukken altijd is een verhaal. Dit gaat de volgende keer weer gebeuren is eveneens een verhaal. Die verhalen kunnen begrijpelijk zijn. Misschien lijken ze zelfs volkomen logisch. Maar ze zijn niet hetzelfde als de gebeurtenis.

Dat verschil zien is één stap terug.

Je hoeft het verhaal niet weg te krijgen

Eén stap terug betekent niet dat je gedachten moet stoppen. Je hoeft jezelf niet te dwingen positief te denken. Je hoeft een vervelende ervaring niet mooi te maken. Je hoeft je verdriet, boosheid of angst evenmin weg te drukken. Er kan simpelweg iets anders zichtbaar worden: dit is wat er gebeurde, en dit is wat ik eraan toevoeg.

Alleen dat onderscheid kan ruimte geven. Want zodra je ziet dat een gedachte een voortzetting van de ervaring is en niet de gebeurtenis zelf, hoef je die gedachte niet automatisch verder te volgen. Er verschijnt een gedachte. Nog een. Misschien nog tien.

Maar je hoeft niet met iedere gedachte mee op reis.

Laat gisteren achter

Daar krijgt laat gisteren achter een heel concrete betekenis. Het betekent niet dat je je verleden moet vergeten. Evenmin dat je niets van eerdere ervaringen mag leren. Het betekent dat gisteren niet voortdurend hoeft te bepalen hoe je vandaag ontmoet.

Misschien heb je gisteren gefaald.
Mogelijk was iemand boos op je.
Misschien maakte je je zorgen.
Wie weet heb je iets gedaan waarvan je nu denkt dat je het anders had moeten doen.

Dat alles kan vandaag als herinnering verschijnen. Maar vandaag is niet gisteren. De herinnering verschijnt vandaag. De gedachte verschijnt vandaag. De spanning verschijnt vandaag.

En juist daardoor kun je vandaag opnieuw één stap terugzetten. Wat verschijnt er werkelijk? En wat voeg ik daaraan toe?

Ontmoet vandaag

Dan verandert één stap terug van een methode om met moeilijke ervaringen om te gaan in iets veel groters. Het wordt een manier van leven.
Want wanneer gisteren niet voortdurend hoeft te vertellen wat vandaag betekent, ontstaat er ruimte voor iets wat gemakkelijk verloren gaat: verrassing.

Misschien reageert iemand vandaag anders dan je verwacht. Of reageer jij anders. Of blijkt iets waar je bang voor was helemaal niet te gebeuren. Mogelijk verschijnt er iets waarvoor je oude verhaal nog geen woorden heeft.

Je hoeft vandaag daarom niet vooraf te begrijpen. Je hoeft jezelf niet eens precies te begrijpen voordat je kunt leven. Je kunt ontmoeten wat verschijnt. En vervolgens opnieuw kijken. Daarom is één stap terug uiteindelijk geen beweging naar het verleden.

Het is een beweging naar openheid. Je gaat terug naar wat werkelijk aanleiding gaf tot je ervaring en laat los wat niet noodzakelijk mee hoeft naar het volgende moment.
Zo ontstaat ruimte.
Niet doordat je het leven onder controle krijgt, maar doordat je het niet langer volledig hoeft in te vullen voordat het verschijnt.

Ga één stap terug.
Laat gisteren achter.
Ontmoet vandaag.

En laat het leven je opnieuw verrassen.

Bron: Tijd als ervaring, verschijnt 7 september